Το καλοκαίρι, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, στην αρχαιότητα είχε διαφορετική σημασία. Στην Αρχαία Ελλάδα, για παράδειγμα, το Θέρος ήταν η προσωποποίηση του καλοκαιριού. Αποτελούσε μία από τις Ώρες (Εποχές), φτερωτές θεότητες και κόρες του Τιτάνα Ήλιου.

Όμως πώς έκαναν διακοπές οι αρχαίοι Έλληνες; Ο όρος «διακοπές», όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, σημαίνει διακοπή της καθημερινότητας για ξεκούραση, χαλάρωση, ψυχαγωγία και ταξίδια αναψυχής. Οι αρχαίοι Έλληνες αγαπούσαν και απολάμβαναν το κολύμπι, όχι όμως ως ψυχαγωγική δραστηριότητα, αλλά ως μία εξαιρετική μορφή άσκησης. Ο Πλάτων, στο τρίτο βιβλίο του τελευταίου έργου του, τους «Νόμους», αναφέρει τη φράση «μήτε γράμματα μήτε νεῖν ἐπίστασθαι» («Να μην ξέρει ούτε γράμματα ούτε κολύμπι») ως χαρακτηρισμό ενός ανθρώπου που στερείται ακόμη και των πιο βασικών γνώσεων. Η φράση αυτή δείχνει ότι το κολύμπι θεωρούνταν βασική δεξιότητα ενός ελεύθερου πολίτη, καθώς διδασκόταν από την παιδική ηλικία.

Συνήθως, όταν κολυμπούσαν, είτε δεν φορούσαν τίποτα είτε οι άνδρες φορούσαν τη λεγόμενη «λουτρίδα», ένα λεπτό κομμάτι υφάσματος – με σημερινούς όρους, ένα είδος μαγιό. Οι γυναίκες φορούσαν εσώρουχα, με το πάνω μέρος να είναι γνωστό στην αρχαία ελληνική ως «στρόφιον», μια πλατιά λινή ταινία που τυλιγόταν γύρω από το στήθος και δενόταν στην πλάτη. Αν επιχειρούσαμε μια σύγχρονη αντιστοιχία, θα μπορούσε να θεωρηθεί ο πρόδρομος του μπικίνι. Πέρα από το κολύμπι, οι αρχαίοι Έλληνες συμμετείχαν και σε διάφορες αθλητικές δραστηριότητες.

Αν κάποιοι δεν είχαν πρόσβαση στη θάλασσα, ο επόμενος προορισμός τους ήταν οι λεγόμενες κολυμπήθρες, δηλαδή οι πισίνες, οι οποίες βρίσκονταν στα γυμνάσια ή σε ιδιωτικά και δημόσια λουτρά. Μάλιστα, οι Σπαρτιάτες κολυμπούσαν ακόμη και σε ποταμούς, όπως στον παγωμένο Ευρώτα, στο πλαίσιο της σκληραγωγίας τους.

Ως μορφές ψυχαγωγίας είχαν επίσης τα συμπόσια, αλλά και τα ταξίδια για την παρακολούθηση μεγάλων θρησκευτικών και αθλητικών διοργανώσεων. Ταξίδευαν για αρκετές ημέρες προκειμένου να παρακολουθήσουν τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα Πύθια στους Δελφούς, που ήταν οι σημαντικότεροι εορταστικοί αγώνες προς τιμήν του Απόλλωνα, θεού της μουσικής και του φωτός, με μουσικούς και αθλητικούς διαγωνισμούς, καθώς και τα Ίσθμια, που διεξάγονταν στον Ισθμό της Κορίνθου προς τιμήν του Ποσειδώνα.

Με βάση τον ορισμό που αναφέρθηκε στην αρχή, οι διακοπές προσεγγίζουν περισσότερο το ρωμαϊκό ιδεώδες του otium, δηλαδή το διάλειμμα από τα καθημερινά καθήκοντα. Σύμφωνα με επιστολές του Πλινίου του Νεότερου, ένας από τους αγαπημένους τρόπους αναψυχής των Ρωμαίων ήταν η μετακίνηση σε εξοχικές κατοικίες, είτε στις ακτές είτε στην ύπαιθρο. Ο Σενέκας αναφέρεται συχνά στις επιστολές του στα παραθαλάσσια θέρετρα ως τόπους χαλάρωσης, ενώ ο Οράτιος περιγράφει ταξίδια σε παραθαλάσσιες και αγροτικές περιοχές με σκοπό την ξεκούραση. Ο ιστορικός Σουητώνιος αναφέρει ακόμη ότι και οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες περνούσαν περιόδους ανάπαυσης στις παραθαλάσσιες βίλες τους. Παράλληλα, ο Μαρτιάλης περιγράφει στα «Επιγράμματά» του ανθρώπους που περνούσαν πολλές ώρες στα δημόσια λουτρά, τα οποία αποτελούσαν ιδιαίτερα δημοφιλή χώρο αναψυχής, ενώ ο Πετρώνιος, στο έργο «Σατυρικόν», παρουσιάζει πολυτελή δείπνα που διαρκούσαν επί ώρες και αποτελούσαν βασική μορφή ψυχαγωγίας.

Ακόμη και οι αρχαίοι Αιγύπτιοι είχαν διάφορες μορφές αναψυχής, χωρίς βέβαια να υφίσταται ο θεσμός των διακοπών όπως τον αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Ανάμεσα στις αγαπημένες τους δραστηριότητες ήταν οι βαρκάδες στον ποταμό Νείλο, το κυνήγι, το ψάρεμα και οι πολυήμερες θρησκευτικές γιορτές, όπως μαρτυρούν πολυάριθμες τοιχογραφίες της εποχής.

Για το GRDiscovery

Ρεπορτάζ: Γιώργος Σακελλαρίδης