Στη Ναζαρέτ, μια πόλη όπου η θρησκεία, η ιστορία και η πολιτική συνυπάρχουν καθημερινά, μεγάλωσαν τρεις αδελφοί που έμελλε να κάνουν ένα αρχαίο όργανο να ακουστεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι Le Trio Joubran δεν κουβαλούν μόνο την παράδοση του παλαιστινιακού ούτι. Κουβαλούν έναν ολόκληρο πολιτισμό, μέσα σε μια περιοχή όπου η ίδια η πολιτιστική ταυτότητα έχει συχνά πολιτικό βάρος.
Η σχέση τους με τη μουσική, μάλιστα, δεν περιορίστηκε ποτέ στην αραβική παράδοση. Σε συνέντευξή του, ο Samir Joubran θυμήθηκε πως, ως παιδιά, πήγαιναν στην ελληνική εκκλησία της Ναζαρέτ για να ακούσουν βυζαντινές μελωδίες. Η εμπειρία αυτή αποκαλύπτει κάτι σημαντικό για τον κόσμο μέσα στον οποίο μεγάλωσαν: η μουσική της πόλης δεν ήταν ένα ενιαίο, κλειστό σύστημα, αλλά ένα σταυροδρόμι όπου συναντιούνταν διαφορετικές θρησκευτικές και πολιτισμικές παραδόσεις. Για τους Joubran, αυτές οι ακουστικές μνήμες έγιναν μέρος της ευρύτερης μουσικής τους παιδείας.
Η Ναζαρέτ, άλλωστε, δεν είναι για εκείνους απλώς ο τόπος όπου γεννήθηκαν. Είναι η αφετηρία μιας ταυτότητας που συνδέεται με την Παλαιστίνη, την αραβική πολιτιστική κληρονομιά και την καθημερινότητα μιας κοινωνίας που ζει μέσα σε μια σύνθετη πολιτική πραγματικότητα. Ο Samir έχει περιγράψει την Παλαιστίνη όχι ως ένα θέμα που μπορούν να αφήσουν έξω από τη μουσική τους, αλλά ως κάτι που βρίσκεται μέσα στην ίδια τους την ύπαρξη. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε πει χαρακτηριστικά ότι το να είσαι Παλαιστίνιος είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια «δουλειά πλήρους απασχόλησης».
Κάπου εδώ βρίσκεται και η διαφορετική πολιτική διάσταση των Joubran. Δεν έγιναν γνωστοί επειδή μετέτρεψαν κάθε συναυλία σε πολιτική ομιλία. Η πολιτική τους παρουσία πέρασε κυρίως μέσα από την επιμονή τους να ακούγεται η παλαιστινιακή κουλτούρα. Ο ίδιος ο Samir έχει χαρακτηρίσει την τέχνη και τον πολιτισμό ως τρόπο υπεράσπισης της παλαιστινιακής ύπαρξης. Για τους αδελφούς, το ούτι δεν είναι απλώς ένα παραδοσιακό όργανο. Είναι ένας τρόπος να δηλώνουν ότι μια γλώσσα, μια μουσική παράδοση και μια συλλογική μνήμη εξακολουθούν να υπάρχουν.
Αυτή η αντίληψη απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τον θάνατο του Mahmoud Darwish. Η σχέση του Samir με τον ποιητή κράτησε περισσότερο από μία δεκαετία και επηρέασε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο οι Joubran αντιμετωπίζουν τη μουσική. Ο Darwish δεν τους έδωσε απλώς ποιήματα για μελοποίηση. Τους βοήθησε να αντιληφθούν την παλαιστινιακή ταυτότητα όχι ως σύνθημα, αλλά ως πολιτισμό, μνήμη, γλώσσα, παράδοση και προσωπική εμπειρία. Ο Samir έχει περιγράψει τα χρόνια δίπλα του σαν ένα είδος πανεπιστημίου.
Και αυτή η κληρονομιά συνεχίστηκε μετά το 2008. Οι Joubran χρησιμοποίησαν τη φωνή του Darwish σε έργα τους και, μέσα από τη μουσική, κράτησαν ζωντανό έναν ποιητικό λόγο που μιλούσε για απώλεια, πατρίδα και ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Στο «The Long March», η ποίηση του Darwish συναντά ξανά το ούτι, αποδεικνύοντας ότι η μουσική τους δεν λειτουργεί μόνο ως αναπαράσταση του παρελθόντος, αλλά και ως διάλογος με το παρόν.
Τα τελευταία χρόνια, αυτή η σχέση ανάμεσα στη μουσική και την πολιτική πραγματικότητα έγινε ακόμη πιο έντονη. Μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι συναυλίες τους μετατράπηκαν συχνά σε χώρους αλληλεγγύης και συλλογής χρημάτων για ανθρωπιστικές οργανώσεις. Ο Adnan Joubran έχει περιγράψει τη νέα πραγματικότητα με ιδιαίτερα άμεσο τρόπο: ενώ παλαιότερα προσπαθούσαν να αποφύγουν τον χαρακτηρισμό «πολιτικοί» και να παραμείνουν απλώς μουσικοί, πλέον θεωρεί ότι η κλίμακα της τραγωδίας δεν τους επιτρέπει να μείνουν σιωπηλοί.
Ακόμη και η συνεργασία τους με τους Coldplay απέκτησε διαφορετική σημασία μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Το «Arabesque» ένωσε έναν διεθνή ποπ-ροκ ήχο με το ούτι, όμως για τους Joubran η πραγματική αξία δεν ήταν απλώς η διεθνής προβολή. Ήταν η δυνατότητα ενός οργάνου βαθιά συνδεδεμένου με την αραβική παράδοση και την παλαιστινιακή ταυτότητα να βρεθεί στο κέντρο μιας παγκόσμιας μουσικής παραγωγής.
Ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη δύναμη των Le Trio Joubran. Τρεις αδελφοί από τη Ναζαρέτ δεν χρειάστηκε να φωνάξουν για να δηλώσουν ποιοι είναι. Άφησαν το ούτι τους να μιλήσει. Και μέσα στις χορδές του συνυπάρχουν η οικογένεια, η ποίηση, η Παλαιστίνη και η ανάγκη ενός λαού να διατηρεί ζωντανή την πολιτιστική του παρουσία. Για τους Joubran, η μουσική δεν είναι απόδραση από την πραγματικότητα. Είναι ο τρόπος να την καταγράψουν και να κάνουν τη σκέψη τους να ακουστεί μέσα από αυτήν.
Για το GRDiscovery
Ρεπορτάζ: Γιώργος Σακελλαρίδης