1.Πέστε μας για την επιστημονική πορεία σας, από το Α.Π.Θ. στο Ε.Κ.Π.Α., στο Université de Limoges, και στο Ε.Ι.Α.

Θα ήθελα, κατ’ αρχήν να ευχαριστήσω το GR Discovery Channel, ένα σημαντικό ελληνικό δίαυλο αφιερωμένο στην Επιστήμη και στον πολιτισμό, καθώς και τον Διευθύνοντα Σύμβουλό του, για την συνεργασία μας και για την παρούσα συνέντευξη! Η πορεία μου προς το Α.Π.Θ., ξεκινά ουσιαστικώς πολύ νωρίτερα, όταν ως μαθήτρια Γυμνασίου και Λυκείου είχα μεγάλη “τρέλλα” αρχικώς για την Χημεία και μετά για την Φυσική… Ήμουν υπεύθυνη για το σχολικό εργαστήριο, είχα κι εγώ μικρό χημικό εργαστήριο στο σπίτι, η μητέρα μου φοβόταν να μην μου συμβεί ατύχημα, όπως και για τις χημικές ουσίες που υπήρχαν στο κομοδίνο μου, δίπλα στο κρεβάτι μου, αλλά η ηδονή της Επιστήμης και η ομορφιά των πειραμάτων με συνείχε. Τελικώς, από την Β’ Λυκείου αφοσιώθηκα στην Φυσική, χωρίς να σταματήσω να λατρεύω την Χημεία. Είχα καλούς δασκάλους που εμάς, “τις/τους καλές/καλούς μαθήτριες/μαθητές” μας άφηναν να μελετούμε περισσότερο τα μαθήματα Δέσμης, παρά δευτερεύοντα μαθήματα. Θαύμαζα τις γνώσεις του Φυσικού μας και ήθελα να του μοιάσω και να τον ξεπεράσω … Θυμάμαι τα θέματα στις εξετάσεις, με μια υπέροχη ασκηση για την μαγνητική επαγωγή εντός ιπταμένου αεροσκάφους σε καταιγίδα … Πέρασα στο Φυσικό Θεσσαλονίκης, το καλύτερο της Ελλάδος, όπου είχα την ευκαιρία να διδαχθώ από επίσης εξαιρετικούς Καθηγητές. Και από δύο μοναδικούς Δασκάλους: από τον Ματθαίο Μιχαλοδημητράκη έμαθα Θεωρία της Σχετικότητος και από τον Γιάννη Σειραδάκη Αστροφυσική και Παρατηρησιακή Αστρονομία! Στην Διπλωματική Εργασία μου συνδύασα Φυσική και Χημεία, γράφοντας για την Σύνθεση των Στοιχείων στα εσωτερικά των Αστέρων, ένα θέμα Πυρηνικής Αστροφυσικής. Έτσι γνωρίσθηκα και με τον Δρ Τάσο Λιόλιο, σήμερα πλέον Ομότιμο Καθηγητή Αστροσωματιδιακής και Πυρηνικής Φυσικής του Α.Π.Θ., με τον οποίο έχουμε στενή φιλία. Για τα Ηλεκτρονικά, ωστόσο,  μην με ρωτάτε … ήταν ό,τι αντιπαθούσα και φοβόμουν περισσότερο … απορώ πώς το πέρασα με 5. Από τον αείμνηστο Γιάννη Σειραδάκη, ένα σπουδαίο Ραδιοαστρονόμο και Άνθρωπο, έμαθα για πρώτη φορά για την Γραμματική Αρχαίων Αιγυπτιακών του sir Alan H. Gardiner, το κορυφαίο διαχρονικώς και παγκοσμίως σύγγραμμα για τα Αιγυπτιακά του Μέσου Βασιλείου … Αυτό υπήρξε το ουσιαστικό έναυσμα για την στροφή μου προς την Αιγυπτιολογία, το οποίο είχε ξεκινήσει όταν ακόμη ήμουν 4-5 χρονών όταν σχεδίαζα διάφορα και έλεγα ότι γράφω ιερογλυφικά …  Πριν λάβω το Πτυχίο Φυσικής του Α.Π.Θ., είχα ήδη μελετήσει την Γραμματική του Gardiner και είχα λύσει όλες τις ασκήσεις … Στο Ε.Κ.Π.Α. εξεπόνησα την πρώτη Διδακτορική Διατριβή μου. Ήταν λάθος μου που έφυγα από την πολυαγαπημένη μου Θεσσαλονίκη, από πολλές απόψεις το μετάνοιωσα …

Και πάντοτε η Θεσσαλονίκη, μια από τις ωραιότερες πόλεις στον Κόσμο και σίγουρα η πιο όμορφη σητν Ελλάδα, μου λείπει με μεγάλη νοσταλγία! Ωστόσο, το Διδακτορικό μου το πηρα με Άριστα (1997): https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/9881. Ο Γιάννης Σειραδάκης ήταν ένα από τα Μέλη της Επταμελούς Επιτροπής. Παραλλήλως συνέχιζα να μελετώ αιγυπτιολογικά συγγράμματα και κάποτε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, για να συμμετάσχω στο 8ο Παγκόσμιο Συνέδριο Αιγυπτιολογίας της Διεθνούς Εταιρείας Αιγυπτιολόγων, τον Απρίλιο του 2000, της οποίας έκτοτε είμαι Τακτικό Μέλος: https://www.iae-egyptology.org/. Η εργασία μου άρεσε πολύ και εκεί γνώρισα ένα από τους Καθηγητές μου στο Πανεπιστήμιο της Limoges, τον Αιγυπτιολόγο. Τον άλλον, τον εκλεκτό Ελληνιστή Ομ. Καθ. Δρ Jean-Pierre Levet, τον γνώρισα στην Γαλλία, όταν τον Οκτώβριο του 2000 μετέβην για να αρχίσω το 2ο Διδακτορικό μου. Η Limoges είναι μια υπέροχη πόλη, με Αιγυπτιακή Συλλογή, όμορφα δάση, γλυκές αγελάδες και εξαιρετική κουζίνα … Πηγαινοερχόμουν για τέσσερα χρόνια, έως τον Μάιο του 2004, οπότε και υποστήριξα την Διατριβή μου, η οποία βαθμολογήθηκε με Άριστα και επετράπη η δημοσίευσή της ως βιβλίο. Κυκλοφόρησε στην Οξφόρδη το 2006, στην Επιστημονική Σειρά British Archaeological Reports (No 1527): Πατήστε το link. Εκεί εξέτασα ενδελεχώς όλα τα αστρονομικά και κοσμογραφικά στοιχεία στα Κείμενα των Πυραμίδων, στα Κείμενα των Σαρκοφάγων, και σε άλλες πηγές, και μελέτησα συγκριτικώς τα αστρονομικά στοιχεία των Ορφικών Ύμνων, διορθώνοντας μερικώς το εξαιρετικό έργο του αειμνήστου Έλληνος Αστρονόμου Κωνσταντίνου Χασάπη, τονίζοντας την σπουδαιότητά του. Κατόπιν, για λίγα χρόνια (2004-2009), συνεργάσθηκα με το Κέντρο Αιγυπτιολογικών Σπουδών της Ρωσσικής Ακαδημίας Επιστημών. Το 2011, κατ΄ αρχήν υπό την Αιγίδα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, ίδρυσα το Ελληνικόν Ινστιτούτον Αιγυπιολογίας, με σκοπό την ανάπτυξη και εξέλιξη της Αιγυπτιολογίας και της Αρχαιοαστρονομίας στην Ελλάδα, με την συνεργασία πλειάδος εκλεκτών Συναδέλφων από την χώρα μας και το εξωτερικό, το οποίο διευθύνω μέχρι σήμερα, με την αρωγή εκλεκτών Συνεργατών και φίλων.

2.Τι σημαίνει για σας η Αίγυπτος, η Αιγυπτιολογία και τα ιερογλυφικά;

Η Αίγυπτος είναι μια χώρα μοναδική από πάσης απόψεως και ο πολιτισμός της προηγείται χρονικώς του Ελληνικού. Ήταν ένα ήπιο και δημοκρατικό θεοκρατικό Βασίλειο, όπου οι άνθρωποι απολάμβαναν την ζωή στο μέγιστο, φροντίζοντας να την απολαμβάνουν και στο … επέκεινα, διαμορφώνοντας ένα κορυφαίο, υψηλό και ανάδελφο πολιτισμό! Τα ιερογλυφικά είναι η πιο όμορφη γραφή που υπήρξε ποτέ και περιέχει ως σημεία γραφής τα πάντα: ανθρώπους, ζώα, πτηνά, φυτά, αντικείμενα, ουράνια σώματα, γεωμετρικά σχήματα, κ.ο.κ. Τα ιερογλυφικά μιλούν στην ψυχή μου … Το γεγονός ότι τα αναγνωρίζω, τα κατανοώ, τα διαβάζω, τα γράφω, γνωρίζω την Γραμματική και το Συντακτικό τους, μου προσφέρει απόλυτη πνευματική ηδονή. Η Αιγυπτιολογία ξεκίνησε το 1822, με την αποκρυπτογράφηση της αρχαίας αιγυπτιακής γραφής και η εξέλιξή της συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το Ελληνικόν Ινστιτούτον Αιγυπτιολογίας δημιουργήθηκε στην Ελλάδα για να δώσει την ευκαιρία στο ελληνικό κοινό να εντρυφήσει με τρόπο επιστημονικό και σοβαρό στην Αρχαιολογία της Αιγύπτου, αλλά και για να αναπτύξει νέες μεθόδους επιστημονικής έρευνας μέσω διεθνών συνεργειών.

3.Τι είναι η Αρχαιοαστρονομία και πώς συνεργάζεται με τις Αρχαιολογικές Επιστήμες;

Ευχαρίστως να σας εξηγήσω! Κατ’ αρχήν, επιτρέψατέ μου να σας πω ότι και η Αστροφυσική και η Αστρονομία μου προσφέρουν επίσης απόλυτη πνευματική ηδονή! Η παρατήρηση, για παράδειγμα, του ουρανού μέσω τηλεσκοπίων είναι κάτι που με γεμίζει απολύτως, με χαλαρώνει και με ανανεώνει. Η Αρχαιοαστρονομία αποτελεί τον διεπιστημονικό κλάδο της Σύγχρονης Επιστήμης ο οποίος μελετά ενδελεχώς, με χρήση τόσο Αστρονομικών και Μαθηματικών Μεθόδων (Στατιστική), όσο και Αρχαιολογικών Μεθόδων, το πώς οι άνθρωποι της Αρχαιότητος αντιλαμβάνονταν τα ουράνια φαινόμενα, τι ρόλο διεδραμάτιζαν γι’ αυτές/ούς και πώς τα χρησιμοποιούσαν, προσανατολίζοντας, επί παραδείγματι, τα μνημεία τους προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις ώστε να συνδέονται με τις επιφάνειες των ουρανίων περιοδικοτήτων του Στερεώματος, συνήθως πλησίον του τοπικού ορίζοντος. Η συνεργασία μεταξύ Αρχαιολογίας/Αιγυπτιολογίας και Αρχαιοαστρονομίας θα πρέπει να είναι ορθή, αμφίδρομη και διαδραστική, με απόλυτο σεβασμό από αμφότερα τα μέρη για το έργο και τους τομείς του άλλου. Ο συνδυασμός τους μας δίνει την Αρχαιοαστρονομία! Με το περίφημο βιβλίο του Άγγλου Αστροφυσικού των 19ου/20ου αιώνος sir J.N Lockyer, The Dawn of Astronomy, το οποίο ωστόσο δεν ήταν άμοιρο κάποιων λαθών και παρανοήσεων, ξεκίνησε η Αρχαιοαστρονομία ως Επιστήμη. Έκτοτε, η προοδος υπήρξε ραγδαία, ιδίως μετα την δεκαετία του 1970. Σήμερα ομιλούμε για πράσινη και καφέΑρχαιοαστρονομία … θα τα πούμε σε κάποια άλλη συνέντευξη. Προσφάτως, τον περασμένο Ιούνιο, είχα την χαρά να συμμετάσχω στο 1ο Διεθνές Συνέδριο που ήταν αφιερωμένο αποκλειστικώς στην Αστρονομία των Αρχαίων Αιγυπτίων, στο Λονδίνο. Ευελπιστώ ότι το 2ο θα το πάρουμε στην Ελλάδα, ειδικότερα δε στην Θεσσαλονίκη μας…

4.Μιλήστε μας περιληπτικώς για το έργο του Ελληνικού Ινστιτούτου Αιγυπτιολογίας <https://hie.edu.gr | https://jhie.gr>, τα Ερευνητικά του Προγράμματα και το Σεμινάριο Αιγυπτιολογίας.

Όπως ήδη προανέφερα, το Ελληνικόν Ινστιτούτον Αιγυπτιολογίας αποτελεί Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Φορέα υψηλών προδιαγραφών, ο οποίος λειτουργεί ως ΑΜΚΕ (όπως ακριβώς λειτουργούν και πολλά Πανεπιστήμια στο εξωτερικό), βασική μέριμνα του οποίου είναι η εξεύρεση πόρων προς εκπόνησιν Εκπαιδευτικών και Ερευνητικών Προγραμμάτων. Στον ιστοτόπο του Ινστιτούτου μπορείτε να δείτε τα επιτεύγματά μας. Κατ’ αρχήν, στον ερευνητικό ορίζοντα: Πατήστε το link. Το Athens Mummy Project, εμπνεύστρια του οποίου ήμουν εγώ η ίδια, ήδη από το 2000, αποτελεί τον καρπό συνεργασίας μεταξύ του Ελληνικού Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών, του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών και του Ελληνικού Ινστιτούτου Αιγυπτιολογίας, τα αποτελέσματα του οποίου δημοσιεύθηκαν και δημοσιεύονται με μεγάλη επιτυχία. Το Ερευνητικό Πρόγραμμα DCSAEAT για την πλήρη μελέτη, ψηφιοποίηση και δημοσίευση όλων των αρχαίων αιγυπτιακών αστρονομικών κειμένων, σε συνεργασία με το Κέντρο Καλλιγραφίας της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης (Δρ Ahmed Mansour), τρέχει προς το παρόν σε εθελοντικό επίπεδο, με Ομάδα Ελλήνων και ξένων Ερευνητών και μεταπτυχιακών φοιτητών, με εξαιρετικά αποτελέσματα και την δημιουργία online Βάσεως Δεδομένων.

Το Project KYPHI αποτελεί ερευνητικό εγχείρημα Εθνοβοτανικής, Παλαιοβοτανικής, Παλαιοϊατρικής και Βιοπαθολογίας, στο οποίο όχι μόνο μελετούμε τις ιδιότητες του αρχ. αιγυπτιακού κυφίου, αλλά και δοκιμάζουμε την φαρμακολογική δράση του εναντίον διαφόρων μικροοργανισμών, με πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα, έχοντας δημοσιεύσει πολλά επιστημονικά άρθρα σε διεθνή περιοδικά: https://grdiscovery.com/to-arxaio-aiguptiako-kufi-arwmatikh-ousia-thumiama-kai-farmako/?fbclid=IwY2xjawUpN0RleHRuA2FlbQIxMQBwZG9mAXNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR4AVgAcvNNZfIrH5KbsVxHdO_VMyNqA3MsKd6rYmU7v3XQ2Lc7q7pv93DslOg_aem_2Xws-vAofM1bg2xVXqbhDw. Ενδεχομένως, μετά από την κατάλληλη δοκιμασία του, συμφώνως προς τα καθιερωμένα πρότυπα, ίσως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως φάρμακο στο εγγύς μέλλον, αλλά γι’ αυτό απαιτείται χορηγός και να ενδιαφερθεί κάποια δόκιμη φαρμακευτική εταιρεία, ώστε να γίνουν τα κατάλληλα πειράματα και οι απαραίτητες ενδελεχείς δοκιμές. Τέλος, το Πρόγραμμα EGYPT HERBAL φιλοδοξεί να δημιουργήσει κατ’ αρχήν Βάση Δεδομένων για όλα τα εδώδιμα, φαρμακευτικά και άλλα φυτά της Φαραωνικής και της Κοπτικής Αιγύπτου. Ευγενώς τονίζω ότι χρειαζόμαστε χορηγούς και χρηματοδότηση για όλα μας τα Προγράμματα! Τέλος, στον εκπαιδευτικό ορίζοντα, το Σεμινάριο Αιγυπτιολογίας του Ινστιτούτου, ήδη από το 2012 όταν πρωτοξεκίνησε διά ζώσης στην Βιβλιοθήκη της Ι. Αρχιεπισκοπης Αθηνών, κατόπιν στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο της Ε.Φ.Τ.Λ., στο Επιγραφικό Μουσείο, στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, στον Σύνδεσμο Ελληνίδων Επιστημόνων, στο Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, και από το 2020 έως σήμερα αποκλειστικώς online, με δύο Σεμιναριακούς Κύκλους αρχαρίων κατ’ έτος και παραλλήλως Ανωτέρους Κύκλους προχωρημένων, προσφέρει μοναδικό έργο στην επιμόρφωση φοιτητών, αρχαιοφίλων, αλλά και του ευρέος κοινού στο Μάθημα της Αιγυπτιολογίας. Ο επόμενος (14ος) Κύκλος αρχαρίων θα ξεκινήσει στις 2 Δεκεμβρίου ε.έ.: https://hie.edu.gr/seminaria/.

5.Το GR DISCOVERY υπέγραψε Συμφωνητικό συνεργασίας με το ΕΙΑ και κατόπιν επιπρόσθετο Συμφωνητικό για την ανακατασκευή της επιστημονικής ταινίας για την Αστρονομία στην αρχαία Αίγυπτο. Θα θέλατε να μας πείτε γι’ αυτά;

Σας ευχαριστώ! Ναι, τον περασμένο Μάρτιο υπογράψαμε Συμφωνητικό Αμοιβαίας Συνεργασίας με το GR Discovery Channel, το οποίο άρχισε να εφαρμόζεται με την μετάβασή μου στην Θεσσαλονίκη τον περασμένο Μάιο και την διάλεξή μου περί της αρχαίας αιγυπτιακής θρησκείας που ο δίαυλός σας διοργάνωσε επιτυχώς στην Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Θεσσαλονίκης. Στην Θεσσαλονίκη έδωσα και τις περισσότερες από τις συνεντέυξεις μου για την ταινία που ετοιμάζω με την Ομάδα μας σχετικώς με την αρχαία Αιγυπτιακή Αστρονομία, το σενάριο της οποίας συνέγραψα, ήδη από το 2024. Η ταινία έχει τεθεί υπό την Αιγίδα της Διεθνούς Αστρονομικής Ενώσεως, ενεργό Μέλος της οποίας έχω την τιμή να είμαι, μάλιστα δε εκλεγμένο Μέλος του Δ.Σ. της Επιτροπης C4 (World Heritage and Astronomy): https://www.iau.org/CommissionC4/Profile?ID=38291. Εκεί, σε συνεργασία με την UNESCO, προσπαθούμε να αναδείξουμε, να προβάλουμε και να διαφυλάξουμε όχι μόνον ιστορικά Αστεροσκοπεία, αλλά και αρχαία μνημεία με αρχαιοαστρονομική σημασία. Κατόπιν, τον Ιούνιο, υπογράψαμε επιπρόσθετο Συμφωνητικό για την ανακατασκευή της εν λόγω ταινίας για την Αρχαία Αιγυπτιακή Αστρονομία. Θεωρώ ότι η ταινία περιέρχεται σε καλά χέρια και αναμένω από το GR Discovery Channel τον απαραίτητο επαγγελματισμό, αφοσίωση, επιμονή, ταχύτητα, δράση, ευπείθεια, άψογη και φιλική συνεννόηση και συνδυασμένες/επισταμένες προσπάθειες από αμφότερα τα μέρη για την ολοκλήρωση και την προβολή που της αξίζει. Η ταινία διανθίζεται από συνεντεύξεις 11 κορυφαίων διεθνών Επιστημόνων (Αστροφυσικών, Αστρονόμων και Αρχαιοαστρονόμων, αλλά και Αιγυπτιολόγων), όλες/όλοι μας Τακτικά Μέλη της Διεθνούς Αστρονομικής Ενώσεως ή/και της Διεθνούς Εταιρείας Αιγυπτιολόγων.

6.Προσφάτως συμμετείχατε ενεργώς στο 33ο Διεθνές Συνέδριο της SEAC που έγινε στον Βόλο: https://seac2026.uth.gr/. Μπορείτε να μας μιλήσετε σχετικώς;

Η χώρα μας, χάρη στις συνδυασμένες προσπάθειες των Ελλήνων Συναδέλφων και Συνεργατών, Δρ Θέμη Ντάλλα και Αν. Καθ. Δρ Λουκά Ζαχείλα, είχε την τιμή να διοργανώσει το 33ο Διεθνές Συνέδριο της Société Européene pour l’Astronomie dans la Culture (SEAC) στον Βόλο κατά τις αρχές Σεπτεμβρίου 2026, το οποίο διεξήχθη με τεράστια επιτυχία και με άψογη εφαρμογή της παραδοσιακής ελληνικής φιλοξενίας. Πολλές πρωτότυπες εργασίες παρουσιάσθηκαν, ενώ όλες/όλοι είχαμε την ευκαιρία ανταλλαγής απόψεων και αναστροφής με εκλεκτές/ούς Συναδέλφους από τα πέρατα της Υδρογείου. Παρουσίασα μια εργασία για τον ιδιάζοντα αρχιτεκτονικό προσανατολισμό δύο Κοπτικών Εκκλησιών του Δέλτα, οι οποίες παρουσιάζουν θεαματικά φαινόμενα ηλιασμού επί των βωμών τους κατά την διάρκεια της Θ. Λειτουργίας, τα οποία δεν είναι διόλου τυχαία αλλά πολύ σημαντικά και επί τούτου αρχαιοαστρονομικώς προμελετημένα. Το κάλλος που αναδίδουν αμφότερα αποτελεί μερική έκφανση του Κοσμικού Κάλλους, της Ομορφιάς που καθ’ όλη την ζωή μου μελετώ, εξυμνώ και απολαμβάνω, σε όλες τις μορφές της, σε όλες τις υποστάσεις της!

Για το GRDiscovery

Ρεπορτάζ: Γιώργος Σακελλαρίδης