Ο Πάρις Γαβριηλίδης είναι οικονομολόγος, περιηγητής και φωτογράφος από τη Θεσσαλονίκη. Πρόσφατα πραγματοποίησε ένα ξεχωριστό οδοιπορικό 32 ημερών, διανύοντας περίπου 22.000 χιλιόμετρα στα ίχνη του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του ιστορικού Δρόμου του Μεταξιού. Η διαδρομή του τον οδήγησε στην καρδιά της Κεντρικής Ασίας, μέσα από το Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν, το Κιργιστάν και το Καζακστάν, ταξιδεύοντας με αεροπλάνο, τρένο και αυτοκίνητο (jeep).

Στο πλαίσιο αυτής της μοναδικής διαδρομής, περπάτησε σε τμήματα του θρυλικού δρόμου και έφτασε μέχρι τα υψίπεδα του Παμίρ, όπου συνάντησε ακόμη και έναν απόγονο στρατιώτη του Μακεδόνα στρατηλάτη. Παράλληλα, επισκέφθηκε δύο από τα μεγαλύτερα γκουλάγκ της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στο Καζακστάν, τα μοναδικά επισκέψιμα στον κόσμο.

Από αυτή την εμπειρία γεννήθηκε ένα ιδιαίτερο ταξιδιωτικό λεύκωμα–ημερολόγιο, που αναμένεται να κυκλοφορήσει σύντομα. Στις σελίδες του περιλαμβάνονται 155 φωτογραφίες, μαζί με προσωπικές αφηγήσεις και βιωματικές στιγμές από ένα ταξίδι γεμάτο ιστορία, πολιτισμό και ανακαλύψεις.

Ο έφηβος Αλέξανδρος ιππεύει τον Βουκεφάλα, ενώ δεξιά ο Βασιλιάς Φίλιππος καμαρώνει τον γιο του, σε μωσαϊκό του Ιστορικού Μουσείου της Αλεξάνδρειας της Εσχάτης ( σήμερα Khujand), ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ.

Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να ξεκινήσετε αυτό το ταξίδι, ακολουθώντας τα ίχνη του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Υπήρχε κάποιο προσωπικό ερέθισμα πίσω από αυτή την απόφαση;

Είμαι οικονομολόγος στο επάγγελμα, όμως από πολύ μικρός αγαπούσα την ιστορία και κυρίως τα ταξίδια.

Έχω κάνει διάφορα ταξίδια, μικρά και μεγάλα, αλλά πάντα είχα στο μυαλό μου αν θα μπορούσα να φτάσω στις εσχατιές του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία. Η Αλεξάνδρεια η Εσχάτη ήταν για μένα μια φαντασίωση — να καταφέρω να πάω εκεί. Στα ελληνικά «εσχάτη» σημαίνει «τελευταία», όμως στην περίπτωση αυτή δηλώνει το πιο απομακρυσμένο, το πιο βόρειο σημείο. Ήταν η βορειότερη Αλεξάνδρεια που ίδρυσε ο Αλέξανδρος, ο οποίος συνολικά ίδρυσε πάνω από τριάντα πόλεις μέσα σε μόλις δώδεκα χρόνια.

Το 2023, μαζί με έναν φίλο μου, τον Γαβριήλ Χαλκίδη, που είχε ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο —και εγώ περίπου στο ένα τρίτο του— ενώσαμε τις δυνάμεις μας και πραγματοποιήσαμε αυτό το μεγάλο ταξίδι.

Ο φίλος μου ανέλαβε το οργανωτικό κομμάτι και εγώ το πολιτιστικό. Εκείνος είχε απωθημένο να ακολουθήσει τον Δρόμο του Μεταξιού, ενώ εγώ ήθελα να ακολουθήσω την πορεία του Αλεξάνδρου. Έτσι, προέκυψε μια σύμπραξη.

Εμπλουτίσαμε τη διαδρομή μας με επιπλέον στάσεις: συμπεριλάβαμε το Παμίρ, επισκεφθήκαμε γκουλάγκ στο Καζακστάν και, συνολικά, διανύσαμε 22.000–23.000 χιλιόμετρα μέσα σε 32 ημέρες.

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού σας, συναντήσατε ανθρώπους που γνώριζαν ή θυμούνταν ακόμη τον Μέγα Αλέξανδρο μέσα από τις τοπικές τους παραδόσεις;

Ο Μέγας Αλέξανδρος γνώρισε την γυναίκα του Ρωξάνη στην Σαμαρκάνδη (τότε Μαρακάνδα). Μια “άλλη Ρωξάνη”, σημερινή, είναι αυτή, που φωτογράφισα εδώ, στην μαγευτική πλατεία REGISTAN.

Η χαρά που πήραμε από αυτό το ταξίδι ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Το ετοιμάζαμε δυόμισι χρόνια, παράλληλα με την καθημερινή μας εργασία.

Είχα διαβάσει ότι σε εκείνες τις περιοχές ο Αλέξανδρος παραμένει «ζωντανός» ως μύθος. Όμως αυτό που βίωσα στην πράξη —η αντίδραση των ανθρώπων όταν άκουγαν ότι είμαστε από την πατρίδα του Ισκαντέρ— ήταν πραγματικά εντυπωσιακό.

Να σημειώσω κάτι που αναφέρω συχνά: εμείς τον γνωρίζουμε ως Αλέξανδρο, οι Αγγλοσάξονες ως Alexander the Great, ενώ στην Ασία —συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων και των Τούρκων— είναι γνωστός ως Ισκαντέρ.

Αυτό έχει ιστορική βάση. Μετά τη νίκη του στη μάχη των Γαυγαμήλων απέναντι στον Δαρείο, οι Πέρσες τον ονόμασαν «Ισκαντέρ», έναν τίτλο που στη συνείδησή τους συνδέθηκε με έννοιες όπως βασιλιάς, ηγέτης, ακόμη και θεϊκή μορφή.

Μέχρι και σήμερα, το όνομα αυτό δίνεται σε παιδιά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και σύγχρονα δημόσια πρόσωπα φέρουν το όνομα Ισκαντέρ.

Ο Αλέξανδρος είναι παντού στην Ασία.

Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο σημείο στη διαδρομή σας όπου νιώσατε ότι αγγίζετε πραγματικά την ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου;

Η σαγηνευτική πλατεία REGISTAN της Σαμαρκάνδης τη νύχτα…! Είναι το κέντρο της Αυτοκρατορικής Πρωτεύουσας του Ταμερλάνου κι ο πιο σημαντικός σταθμός του μυθικού ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΙΟΥ, ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ.

Ο Μέγας Αλέξανδρος ίδρυσε περισσότερες από τριάντα πόλεις με το όνομα Αλεξάνδρεια. Εμείς επισκεφθήκαμε δύο στην Κεντρική Ασία: την Αλεξάνδρεια επί του Όξου και την Αλεξάνδρεια Εσχάτη. Θα σταθώ κυρίως στην πρώτη.

Ο Όξος, γνωστός σήμερα ως Αμού Ντάρια, είναι ένας μεγάλος ποταμός της Κεντρικής Ασίας. Στην περιοχή της Βακτριανής, ανάμεσα στο σημερινό Αφγανιστάν και το Ουζμπεκιστάν, ο Αλέξανδρος ίδρυσε την Αλεξάνδρεια επί του Όξου.

Όταν φτάσαμε εκεί, είχαμε μαζί μας έναν τοπικό ξεναγό, τον Σεργκέι, οικονομολόγο στο επάγγελμα, με βαθιά αγάπη για την ιστορία. Μας ξενάγησε στον χώρο όπου η αρχαιολογική έρευνα έχει φέρει στο φως κατάλοιπα της αρχαίας πόλης, ύστερα από περίπου 23 αιώνες.

Ο Ιαξάρτης ποταμός, ( σήμερα SyrDarya), διασχίζει την περίφημη Αλεξάνδρεια την Εσχάτη, ( σήμερα ), την πιο βόρεια Αλεξάνδρεια, που έκτισε ο Αλέξανδρος, ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ.

Εκείνη τη στιγμή, με τη θερμοκρασία να φτάνει τους 35 βαθμούς, και ενώ ο ξεναγός μιλούσε για τον Αλέξανδρο, βρέθηκα —σχεδόν ασυναίσθητα— να ακουμπώ το έδαφος. Ήταν σαν να άγγιζα την ίδια την ιστορία.

Κάποια στιγμή, ο συνταξιδιώτης μου με ρώτησε: «Πάρι, τι κάνεις;» και ο ξεναγός απάντησε: «Let him, he knows» («Αφήστε τον, ξέρει»).

Εκείνη τη στιγμή δεν άκουγα απλώς μια αφήγηση· ένιωθα ότι βρισκόμουν σε άμεση επαφή με το παρελθόν. Το να βρίσκεσαι σε έναν τόπο που ίδρυσε ο Αλέξανδρος, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα, είναι πραγματικά συγκλονιστικό.

Αυτή ήταν ίσως η πιο δυνατή στιγμή του ταξιδιού. Μια άλλη εξίσου ιδιαίτερη εμπειρία ήταν η συνάντηση με έναν άνθρωπο που θεωρείται απόγονος στρατιωτών του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Η πιο συγκινησιακή κατάσταση σ‘ όλο αυτό το Ταξίδι των 22.000 χλμ. :  η συνάντηση μ‘ έναν πολύ μακρινό “πατριώτη“μας στο χωριό Tusyon, στα υψίπεδα του Παμίρ, ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ.

Πώς εξελίχθηκε η παρουσίαση του ταξιδιού σας μέσα από τις φωτογραφικές εκθέσεις και τι σημασία είχε για εσάς η έκθεση στο Μουσείο των Αιγών στη Βεργίνα;

Συνολικά πραγματοποιήθηκαν πέντε εκθέσεις. Η πρώτη έγινε στο Βόιο, στην Κοζάνη, τον Αύγουστο του 2024. Ακολούθησε έκθεση στην Ξάνθη τον Μάρτιο του 2025 και, δύο μήνες αργότερα, μία ακόμη έξω από τη Σιάτιστα.

Η σημαντικότερη στιγμή ήταν η έκθεση στο Μουσείο των Αιγών, στη Βεργίνα — έναν χώρο άμεσα συνδεδεμένο με την ιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Εκεί είχα τη χαρά να συνεργαστώ με την Αγγελική Κοταρίδη, μία από τις σημαντικότερες αρχαιολόγους της χώρας και συνεχίστρια του έργου του Μανώλη Ανδρόνικου, που ανακάλυψε τον τάφο του Φιλίππου Β΄.

Η γνωριμία μας έγινε τυχαία. Είδε τη δουλειά μου και μου πρότεινε συνεργασία — κάτι που αποτέλεσε μεγάλη τιμή για μένα.

Η έκθεση διήρκεσε αρχικά τρεις μήνες, από τον Ιούνιο, και τελικά παρατάθηκε έως τον Δεκέμβριο. Για ένα διάστημα βρισκόμουν δύο φορές την εβδομάδα στη Βεργίνα, πραγματοποιώντας ξεναγήσεις, ενώ παράλληλα έκανα παρουσιάσεις και στο Λαογραφικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Για μένα ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία: να παρουσιάζεται η δουλειά μου σε έναν χώρο με τόσο ισχυρό ιστορικό φορτίο. Το να εκθέτεις τη δουλειά σου σε έναν τέτοιο τόπο, ειδικά όταν μέχρι πρόσφατα δεν ήσουν ευρέως γνωστός, αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή.

Για το GRDiscovery

Συνέντευξη: Μαρία Τσεκούρα

Φωτογραφίες: Πάρις Γαβριηλίδης