Υπάρχουν καλλιτέχνες που κληρονομούν μια παράδοση και υπάρχουν εκείνοι που την ξανασυστήνουν στον εαυτό τους. Η Kiran Alhuwalia ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Η μουσική της δεν αντιμετωπίζει την Ινδία ως μια μακρινή πατρίδα που πρέπει απλώς να αναπαραχθεί. Είναι περισσότερο ένας χώρος μνήμης, πίστης, ποίησης και αμφιβολίας, τον οποίο η ίδια μεταφέρει μέσα στη σύγχρονη ζωή της διασποράς.
Από μικρή, η σχέση της με τη μουσική πέρασε και μέσα από τη θρησκεία των Σιχ. Στα gurdwaras, τους ναούς των Σιχ, άκουγε shabad, τους ιερούς ύμνους που αποτελούν βασικό μέρος της λατρείας. Η ίδια έχει περιγράψει αυτή την εμπειρία με έναν τρόπο που αποκαλύπτει τη διπλή σχέση της με την πίστη: δεν θεωρεί τον εαυτό της ιδιαίτερα θρησκευόμενο άνθρωπο και λέει ότι έχει μια «σχέση αγάπης-μίσους» με τον Θεό. Όταν, όμως, βρίσκεται σε δύσκολη στιγμή, επιστρέφει στις γραφές των Σιχ ή σε ένα gurdwara για να βρει ηρεμία. Η πίστη, επομένως, δεν εμφανίζεται στη ζωή της ως βεβαιότητα, αλλά ως διάλογος.
Γι’ αυτό και η μουσική της δεν χωρίζει εύκολα το ιερό από το κοσμικό. Στο σπίτι όπου μεγάλωσε συνυπήρχαν οι ύμνοι των Σιχ, τα ghazal που άκουγαν οι γονείς της και τα τραγούδια του Bollywood. Τρεις διαφορετικοί κόσμοι, ανάμεσα στους οποίους δεν χρειάστηκε να επιλέξει. Αργότερα, η ίδια θα έβαζε δίπλα τους το blues, το rock, την αφρικανική μουσική και τη jazz. Η πολυφωνία αυτή δεν είναι απλώς μια αισθητική επιλογή. Αντικατοπτρίζει μια ζωή στην οποία η ταυτότητα δεν είναι μονολιθική, αλλά αποτελείται από διαδοχικά ακούσματα και εμπειρίες.
Αυτό γίνεται ακόμη πιο καθαρό όταν μιλά για τη σχέση θρησκείας και εξουσίας. Στο τραγούδι «Khafa», από το άλμπουμ 7 Billion, στρέφεται εναντίον των ανθρώπων που, όπως η ίδια το θέτει, παρεμβάλλονται ανάμεσα στον άνθρωπο και τον Θεό και μετατρέπουν τη θρησκευτική πίστη σε μηχανισμό ελέγχου. Δεν απορρίπτει τη θρησκευτικότητα· αμφισβητεί εκείνους που διεκδικούν το αποκλειστικό δικαίωμα να ερμηνεύουν τι είναι σωστό για όλους. Στην ίδια περίοδο έγραψε το «Saat», έχοντας επηρεαστεί από ειδήσεις για εγκλήματα μίσους και συγκρούσεις ανθρώπων μέσα στην ίδια θρησκεία σχετικά με τον «σωστό» τρόπο προσευχής. Για την Ahluwalia, η διαφορετικότητα δεν είναι πρόβλημα που πρέπει να λυθεί, αλλά δεδομένο της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η ιδέα αυτή την οδήγησε πέρα από το στούντιο. Δημιούργησε το LOVEfest, μια περιοδεύουσα μουσική διοργάνωση που έφερνε στην ίδια σκηνή διαφορετικές παραδόσεις πίστης και μουσικής: ένα σχήμα Sikh spirituals, έναν Αιγύπτιο καλλιτέχνη του tanoura, που συνδέεται με το σουφικό τελετουργικό, την ίδια και τη Souad Massi. Η Ahluwalia δεν παρουσίασε την πρωτοβουλία ως πολιτική καμπάνια. Την περιέγραψε ως απάντηση στην άγνοια και την εχθρότητα που αντιμετωπίζουν ορατές μειονότητες και θρησκευτικές κοινότητες. Η λογική ήταν απλή: αντί να μιλάς μόνο εναντίον του φόβου, δημιουργείς μια συνθήκη όπου ο άλλος μπορεί πρώτα να ακουστεί.
Η θέση της απέναντι στις κοινωνικές συμβάσεις φαίνεται και στον τρόπο που γράφει για τις γυναίκες. Στο «We Sinful Women», από το 7 Billion, ασχολείται με το πώς μια γυναίκα που εκφράζει δύναμη ή επιθυμία μπορεί να χαρακτηριστεί αρνητικά. Σε συνέντευξή της εξηγούσε ότι ήθελε να μιλήσει για το διπλό μέτρο που υπάρχει γύρω από τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Δεν πρόκειται για μια θεματική ξένη προς το ghazal: η ίδια η παράδοση έχει βαθιά σχέση με την ποίηση του έρωτα, της επιθυμίας και της απώλειας. Η Ahluwalia χρησιμοποιεί, λοιπόν, μια παλιά ποιητική φόρμα για να θέσει ένα σύγχρονο ερώτημα: γιατί η επιθυμία θεωρείται διαφορετική όταν εκφράζεται από μια γυναίκα;
Σήμερα, η Ahluwalia εξακολουθεί να κινείται πάνω σε αυτή τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην παράδοση και την αμφισβήτηση. Το πιο πρόσφατο υλικό της συνεχίζει να αγγίζει την πολιτιστική πόλωση και την περιχαράκωση σε «φυλετικές» ταυτότητες. Στην επίσημη παρουσίαση της νέας της δουλειάς, η ίδια μιλά για την απώλεια της δυνατότητας να συζητούμε με ανθρώπους που έχουν διαφορετικές ιδέες. Δεν προτείνει τη μουσική ως λύση για όλες τις κοινωνικές συγκρούσεις. Τη χρησιμοποιεί ως έναν χώρο όπου μπορούν, έστω για λίγα λεπτά, να συνυπάρξουν πράγματα που έξω από τη μουσική μοιάζουν ασύμβατα.
Και εκεί βρίσκεται η ουσία της Kiran Ahluwalia. Δεν τραγουδά για να αποδείξει ότι μια παράδοση μπορεί να επιβιώσει. Τραγουδά για να εξετάσει τι μπορεί να συμβεί όταν μια παράδοση παραμένει ζωντανή, αλλά επιτρέπει στον άνθρωπο που την κληρονόμησε να την αμφισβητήσει, να την αναμείξει και, τελικά, να την κάνει δική του. Γιατί για εκείνη η μουσική δεν είναι μόνο κληρονομιά· είναι και ένας τρόπος να ξανατεθεί το ερώτημα του ποιοι είμαστε.
Για το GRDiscovery
Ρεπορτάζ: Γιώργος Σακελλαρίδης