Ένα από τα πρώτα κτίρια που τραβάει την προσοχή του επισκέπτη στην Ουγγαρία είναι το Κοινοβούλιο, στην πλατεία Kossuth, που δεσπόζει στην πλευρά της Πέστης, απέναντι από τους λόφους της Βούδας, με τον Δούναβη να χωρίζει τις δύο πλευρές της πόλης. Το επιβλητικό κτίριο, όταν το βλέπει κανείς από την απέναντι όχθη, μοιάζει να καθρεφτίζεται στα νερά του ποταμού, δημιουργώντας μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της Βουδαπέστης.
Η θέση του δεν είναι τυχαία. Η Πέστη βρίσκεται στην ανατολική, αριστερή όχθη του Δούναβη, ενώ η Βούδα στην απέναντι, δυτική όχθη. Οι δύο πόλεις, μαζί με την Όμπουντα, ενώθηκαν το 1873 και δημιούργησαν τη σημερινή Βουδαπέστη. Το Κοινοβούλιο αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς της πόλης και δεσπόζει στο ιστορικό τοπίο των όχθεων του Δούναβη.
Πίσω, όμως, από την εντυπωσιακή του εικόνα υπάρχει ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της Ουγγαρίας.
Κατά τον 19ο αιώνα, η Ουγγαρία αποτελούσε τμήμα της Αυστριακής Αυτοκρατορίας και η εποχή χαρακτηρίστηκε από έντονες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές. Το ουγγρικό μεταρρυθμιστικό κίνημα διεκδικούσε πολιτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις, περισσότερα δικαιώματα και μεγαλύτερη αυτονομία.
Εξάλλου, ο 19ος αιώνας ήταν μια περίοδος κατά την οποία αναπτύχθηκαν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης εθνικά κινήματα, που διεκδικούσαν πολιτικά δικαιώματα, αυτονομία ή και εθνική ανεξαρτησία. Ανάμεσα σε αυτά ήταν και το ελληνικό εθνικό κίνημα, που οδήγησε στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 και στον αγώνα για την ανεξαρτησία της Ελλάδας.
Το 1848 η Ουγγαρία βρέθηκε στο επίκεντρο επαναστατικών εξελίξεων. Η ουγγρική επανάσταση συνδέθηκε με αιτήματα για πολιτικές ελευθερίες, συνταγματικές αλλαγές, αντιπροσώπευση και εθνική αυτονομία. Η εξέργεση ηττήθηκε το 1849 και ακολούθησε περίοδος αυστριακού συγκεντρωτικού ελέγχου.
Η κατάσταση άλλαξε το 1867, με τον Αυστροουγγρικό Συμβιβασμό, που δημιούργησε την Αυστροουγγρική Μοναρχία (Φραγκίσκος Ιωσήφ Α΄). Η Ουγγαρία απέκτησε σημαντική εσωτερική αυτονομία, ενώ ορισμένες βασικές υποθέσεις, όπως η εξωτερική πολιτική και η άμυνα, παρέμειναν κοινές.
Μέσα σε αυτό το νέο πολιτικό πλαίσιο άρχισε να ενισχύεται και η ανάγκη για ένα νέο, μεγάλο και αντιπροσωπευτικό κτίριο του ουγγρικού Κοινοβουλίου. Το 1880 αποφασίστηκε η ανέγερση του νέου Κοινοβουλίου και ακολούθησε αρχιτεκτονικός διαγωνισμός. Το σχέδιο του αρχιτέκτονα Imre Steindl επιλέχθηκε και το κτίριο άρχισε να κατασκευάζεται το 1885.
Ο Steindl δημιούργησε ένα μνημειακό οικοδόμημα με έντονα νεογοτθικά χαρακτηριστικά, ενταγμένα όμως σε ένα ευρύτερο ιστορικιστικό και εκλεκτικιστικό αρχιτεκτονικό σύνολο. Η μορφή του παραπέμπει και στα μεγάλα ευρωπαϊκά κοινοβουλευτικά κτίρια της εποχής, ενώ ο σχεδιασμός του συνδύασε διαφορετικές αρχιτεκτονικές επιρροές και πλούσια διακόσμηση.
Η κατασκευή διήρκεσε σχεδόν δύο δεκαετίες. Η πρώτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στο τότε ημιτελές κτίριο το 1896, κατά τους εορτασμούς για τα χίλια χρόνια από την εγκατάσταση των Μαγυάρων (νομαδικός ουγγρικός λαός) στη λεκάνη των Καρπαθίων, ενώ η πρώτη συνεδρίαση στο νέο Κοινοβούλιο πραγματοποιήθηκε το 1902. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 1904.
Το κτίριο έχει μήκος περίπου 268 μέτρα, πλάτος 123 μέτρα και ύψος 96 μέτρα. Διαθέτει 691 δωμάτια, μεταξύ των οποίων περίπου 200 γραφεία, καθώς και 27 πύλες, γεγονός που δείχνει το τεράστιο μέγεθος του αρχιτεκτονικού έργου.
Ο κεντρικός θόλος, αναγεννησιακού ρυθμού, αποτελεί το χαρακτηριστικότερο σημείο του. Οι πολυάριθμοι πύργοι, τα αετώματα, τα αγάλματα Ούγγρων και Τρανσυλβανών ηγετών, διάσημων στρατιωτικών, τα οικόσημα βασιλιάδων και δούκων που απεικονίζονται στα παράθυρα, καθώς και οι λεπτομέρειες της πρόσοψης, δημιουργούν την εικόνα ενός πραγματικά μνημειακού κτιρίου.
Ένα στοιχείο που αξίζει να γνωρίζει ο επισκέπτης πριν βρεθεί εκεί είναι ότι το Κοινοβούλιο σχεδιάστηκε αρχικά για να στεγάζει ένα κοινοβουλευτικό σύστημα δύο σωμάτων.
Στη βόρεια πτέρυγα κατασκευάστηκε η αίθουσα της Άνω Βουλής, ενώ στη νότια πτέρυγα η αίθουσα της Βουλής των Αντιπροσώπων. Οι δύο πλευρές του κτιρίου είναι οργανωμένες συμμετρικά και ανάμεσα στις δύο πτέρυγες βρίσκεται η εντυπωσιακή Αίθουσα του Θόλου.
Σήμερα η χώρα διαθέτει ένα μόνο κοινοβουλευτικό σώμα, από τον Δεκέμβριο του 1944, καθώς η Άνω Βουλή δεν επανήλθε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αίθουσά της χρησιμοποιείται ως αίθουσα σεμιναρίων και συναντήσεων, ενώ στην Κάτω Βουλή συνέρχεται η Εθνοσυνέλευση.
Η Αίθουσα του Θόλου είναι επίσης ο χώρος όπου φυλάσσονται, από την 1η Ιανουαρίου 2000, τα ουγγρικά βασιλικά διάσημα: το Ιερό Στέμμα του Αγίου Στεφάνου, το σκήπτρο, η σφαίρα και το ξίφος της στέψης.
Η διακόσμηση του στέμματος μας παραπέμπει σαφέστατα σε βυζαντινό αυτοκράτορα, καθώς το έργο αυτό είναι βυζαντινών καλλιτεχνών που δημιουργήθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον 11ο αιώνα. Στο συγκεκριμένο «Ιερό Στέμμα» με κράματα χρυσού – αργύρου που εκτίθεται στην κεντρική Θολωτή Αίθουσα του Ουγγρικού Κοινοβουλίου παρατηρείται στην εμπρόσθια όψη, στην κορυφή, ο ηθελημένα κεκλιμένος Σταυρός.
Το εσωτερικό του Κοινοβουλίου είναι εξίσου εντυπωσιακό με το εξωτερικό του. Η διακόσμηση περιλαμβάνει αγάλματα, γλυπτά, βιτρό, τοιχογραφίες, διακοσμητικά μοτίβα και στοιχεία που παραπέμπουν στην ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της Ουγγαρίας. Η πολυτέλεια των υλικών και η λεπτομέρεια της κατασκευής ήταν μέρος της αρχικής σύλληψης του Steindl, ώστε ολόκληρο το κτίριο να λειτουργεί όχι μόνο ως έδρα του νομοθετικού σώματος, αλλά και ως μνημείο της ιστορίας και της πολιτικής παρουσίας της χώρας.
Και εξωτερικά, όμως, το Κοινοβούλιο έχει πολλά στοιχεία που αξίζει να προσέξει κανείς. Η πρόσοψη προς τον Δούναβη, οι πύργοι, τα αγάλματα και ο κεντρικός θόλος δημιουργούν μία ιδιαίτερα χαρακτηριστική εικόνα. Από την απέναντι πλευρά του ποταμού μπορεί κανείς να αντιληφθεί καλύτερα τη συμμετρία και το μέγεθος του κτιρίου, ενώ ο Δούναβης λειτουργεί σαν φυσικό κάδρο για την αρχιτεκτονική του.
Το Κοινοβούλιο δεν αποτελεί, επομένως, μόνο ένα εντυπωσιακό αξιοθέατο της Βουδαπέστης. Είναι ένα κτίριο που δημιουργήθηκε σε μία κρίσιμη περίοδο της ουγγρικής ιστορίας, όταν η χώρα διαμόρφωνε τη θέση της μέσα στην Αυστροουγγρική Μοναρχία και η πρωτεύουσα μετατρεπόταν σε μία σύγχρονη ευρωπαϊκή μητρόπολη.
Το Κοινοβούλιο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κτίρια αυτού του ιστορικού αστικού τοπίου και η UNESCO το χαρακτηρίζει χαρακτηριστικό παράδειγμα μεγάλου δημόσιου κτιρίου του 19ου αιώνα και της εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής της εποχής.
Όταν, λοιπόν, το κοιτάζει κανείς από την πλευρά της Βούδας, με τον Δούναβη ανάμεσα στις δύο όχθες, δεν βλέπει απλώς ένα εντυπωσιακό κτίριο. Βλέπει ένα από τα σύμβολα της Βουδαπέστης, ένα οικοδόμημα που συνδέει την αρχιτεκτονική με την ιστορία της Ουγγαρίας (1989-1990: αλλαγή της ονομασίας της χώρας από Σοσιαλιστική Δημοκρατία σε Δημοκρατία της Ουγγαρίας) και εξακολουθεί να αποτελεί την έδρα του ουγγρικού Κοινοβουλίου.
Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το άρθρο αποτυπώνουν την εξωτερική εικόνα του Κοινοβουλίου, τη θέση του δίπλα στον Δούναβη και τη χαρακτηριστική του όψη μέσα στο τοπίο της Βουδαπέστης.
Στα ένθετα βλέπουμε και το ερυθρό αστέρι που είχε τοποθετηθεί κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος στην κορυφή του θόλου, αλλά αφαιρέθηκε το 1990.
Για το GRDiscovery
Ρεπορτάζ: Μαρία Κεμεντζετζίδου