Σε μια μικρή παραθαλάσσια ακτή του Κορινθιακού κόλπου, ανάμεσα στο Αντίρριο και τις εκβολές του ποταμού Μόρνου, βρίσκεται μία από τις πιο καλοδιατηρημένες ναυτικές οχυρώσεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο λόγος για τη Ναύπακτο, η οποία διαθέτει πλούσια ναυτική ιστορία, ενώ αυτό που την ξεχωρίζει είναι ο μοναδικός συνδυασμός πόλης, κάστρου και λιμανιού σε ένα ενιαίο αμυντικό σύστημα. Μάλιστα, η σημασία του ονόματος της πόλης υπήρξε από την αρχή προοίμιο της συνολικής ταυτότητας της «ναυτο-πολιτείας» (ναύς + πήγνυμι = κατασκευάζω πλοίο).
Η γεωγραφική της θέση την καθιστούσε ιδιαίτερα σημαντική από στρατηγικής απόψεως. Μέχρι τον 19ο αιώνα, αποτελούσε τη μοναδική είσοδο στον Κορινθιακό κόλπο, προτού ξεκινήσουν τα έργα για τη διώρυγα της Κορίνθου. Από την ίδρυσή της περί το 1104 π.Χ., την κυριαρχία της από τους Ενετούς έως και την κατάληψή της από τους Οθωμανούς το 1499, η Ναύπακτος πέρασε από τα χέρια πολλών λαών — ιδιαίτερα από τους δύο τελευταίους — και σήμερα βλέπουμε τα στίγματά τους ακόμα στην αρχιτεκτονική της πόλης.
Το Ενετικό Λιμάνι της Ναύπακτου αποτελεί σήμα-κατατεθέν της πόλης. Το σχήμα του λιμανιού είναι πέταλο και στην είσοδό του στέκονται δύο μικροί πύργοι, δημιουργώντας έναν μικροσκοπικό κολπίσκο. Εκεί γίνονταν όλες οι ναυτικές εμπορικές συναλλαγές στην ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, σε περιόδους πολέμου, η είσοδος των πολιορκητών εμποδιζόταν με μια αλυσίδα, ακριβώς ανάμεσα στους πύργους.
Περπατώντας λίγο πιο δυτικά στο λιμάνι, εντοπίζουμε δύο κανόνια. Ο φωτογράφος Χρήστος Σιαμαντάς αναφέρει στο nafpaktianews.gr ότι τα κανόνια αυτά «τα είχαν χωμένα οι Τούρκοι στην τότε χωμάτινη πλατεία Λιμένος και τα βρήκαν οι Έλληνες μετά την παράδοση της Ναυπάκτου το 1829».
Η οχύρωση του λιμανιού ολοκληρώνεται με μία από τις σωζόμενες πύλες που ήταν κομμάτι της συνολικής οχύρωσης της Ναύπακτου και έχει θέα την αντίπερα όχθη της Πελοποννήσου, καθώς και τη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου.
Με το βλέμμα από το λιμανάκι προς τον λόφο, εκτείνεται σε όλο του το μεγαλείο το εμβληματικό κάστρο της Ναύπακτου.
Παιρνώντας τον δρόμο από την «παλιά» πόλη και ακολουθώντας την ταμπέλα που οδηγεί προς το Κάστρο, είναι εμφανές πόσο γερή ήταν η οχύρωση της Ναύπακτου, η οποία άντεξε με το πέρασμα του χρόνου και τις αμέτρητες επιθέσεις. Η περιήγηση είναι μαγευτική, καθώς ακολουθεί την ιστορία της μέσα από τα τείχη και τις πύλες της.
Φτάνοντας στο Κάστρο, κανείς καταλαβαίνει γιατί η πόλη υπήρξε σημαντική στα πολεμικά σχέδια. Βρίσκεται σε έναν απότομο λόφο, σε υψόμετρο 200 μέτρων, από όπου οι στρατιώτες είχαν καθαρή θέα σε όλον τον Κορινθιακό κόλπο. Ως προς την αρχιτεκτονική, το Ενετικό Κάστρο υπέστη πολλές παρεμβάσεις και έλαβε διαφορετικές μορφές ανά περιόδους. Η σημερινή του μορφή φέρεται να οφείλεται στην ενετική κυριαρχία.
Η οχύρωση ολοκληρώνεται με σημαντικά κτηριακά συγκροτήματα, όπως το αρχοντικό των Μποτσαραίων. Σύμφωνα με την Αναστασία Κατσαγάνη: «Από τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και την εσωτερική τους δομή οδηγούμεθα στην άποψη ότι για την κατασκευή τους εργάστηκαν τεχνίτες από τη Βενετία και τη Φλωρεντία. […] Ο θόλος που σχηματίζεται κάτω από το νέο κτίσμα αποκαλείται “Καμάρα”».
Η Ναύπακτος από μόνη της, ως πόλη, αποτελεί ένα καλοδιατηρημένο μνημείο μεγάλης ναυτικής ιστορίας. Σε κάθε σοκάκι, σε κάθε πέτρα και στα κύματα της, η ιστορία της παραμένει ζωντανή.
Για το GRDiscovery
Ρεπορτάζ και φωτογραφία: Ιωάννα Φιλίππου