Με αφορμή τη νέα τηλεοπτική σειρά μυθοπλασίας με τίτλο «ΡΙΦΙΦΙ», σε σκηνοθεσία Σωτήρη Τσαφούλια και σενάριο των Βασίλη Ρίσβα και Δήμητρας Σακαλή, ήρθε ξανά στο προσκήνιο η υπόθεση του ριφιφί στην Τράπεζα Εργασίας, που είχε συγκλονίσει τη χώρα τον Δεκέμβριο του 1992. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη και πιο επιτυχημένη ληστεία ελληνικής τράπεζας στα χρονικά.
Στις 21 Δεκεμβρίου 1992, η χώρα ξύπνησε με την είδηση του ριφιφί στο υποκατάστημα της Τράπεζας Εργασίας, στην οδό Καλλιρρόης 19 στην Αθήνα. Οι υπάλληλοι, επιστρέφοντας στην εργασία τους μετά το Σαββατοκύριακο και με το βλέμμα στραμμένο στις επερχόμενες χριστουγεννιάτικες διακοπές, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη και, μέχρι σήμερα, ανεξιχνίαστη ληστεία που έχει σημειωθεί στη χώρα μας.
Άγνωστοι μέχρι και σήμερα δράστες είχαν καταφέρει να εισέλθουν στον χώρο του θησαυροφυλακίου, όπου βρίσκονταν οι θυρίδες των πελατών της τράπεζας. Με τη μέθοδο του ριφιφί, είχε σκαφτεί ένα υπόγειο τούνελ μήκους περίπου 25 μέτρων, το οποίο ξεκινούσε από την κοίτη του υπόγειου Ιλισσού και κατέληγε στο υπόγειο της τράπεζας.
Τη μεγαλύτερη εντύπωση προκάλεσε το μέγεθος και η τεχνική αρτιότητα του έργου που είχαν φέρει εις πέρας οι δράστες. Ακολούθησαν όλους τους κανόνες στατικής και ασφάλειας και, με τρόπο που δεν έγινε ποτέ γνωστός, έλυσαν ακόμη και το πρόβλημα του εξαερισμού. Κατά μήκος του 25μετρου τούνελ είχαν τοποθετήσει ράγες, πάνω στις οποίες κινούνταν ένα μικρό βαγονέτο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Αστυνομίας, οι δράστες χρειάστηκαν από δέκα ημέρες έως και τρεις μήνες για τη διάνοιξη του τούνελ.
Με αυτόν τον τρόπο, οι δράστες κατάφεραν να παρακάμψουν πλήρως τα εξωτερικά συστήματα ασφαλείας και να φτάσουν στις θυρίδες χωρίς να γίνουν αντιληπτοί. Πρέπει να σημειωθεί ότι βρισκόμαστε στο 1992, σε μια εποχή όπου τα μέτρα ασφαλείας δεν είχαν τις δυνατότητες των σύγχρονων συστημάτων. Έτσι, όταν ο συναγερμός ήχησε τέσσερις φορές μέσα στο Σαββατοκύριακο, ο διευθυντής και ο υπεύθυνος ασφαλείας θεώρησαν ότι επρόκειτο για τεχνική βλάβη.
Το πρωί της Δευτέρας, οι υπάλληλοι διαπίστωσαν με έκπληξη ότι το θησαυροφυλάκιο είχε παραβιαστεί. Η ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη ήρθε όταν διαπίστωσαν πως η ληστεία είχε πραγματοποιηθεί μέσω υπόγειου τούνελ. Μετά την καταγραφή, διαπιστώθηκε ότι 301 από τις συνολικά 1.151 θυρίδες είχαν ανοιχθεί και το περιεχόμενό τους είχε αφαιρεθεί.
Σύμφωνα με την απογραφή, τα κλοπιμαία περιελάμβαναν επιταγές, ξένα νομίσματα και χαρτονομίσματα (δολάρια, χρυσές λίρες κ.ά.), ενώ η συνολική τους αξία υπολογίστηκε σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δραχμές.
Η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε στη ληστεία ήταν εξαιρετικά μεθοδική και προηγμένη για την εποχή. Η διάνοιξη του τούνελ απαιτούσε όχι μόνο άριστη γνώση της κάτοψης και των υποδομών της περιοχής, αλλά και εξειδικευμένο εξοπλισμό για την υποστήλωση και την εργασία σε περιβάλλον χωρίς φυσικό φως ή επαρκή αερισμό.
Οι δράστες κατάφεραν να ολοκληρώσουν τη ληστεία χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από κανέναν, ούτε από τον συναγερμό της τράπεζας, ο οποίος δεν ενεργοποιήθηκε με τρόπο που θα μπορούσε να αποτρέψει τη διάρρηξη. Παρά τις εκτεταμένες έρευνες και τις μεγάλες προσπάθειες των αρχών, η υπόθεση παρέμεινε ανεξιχνίαστη.
Χρειάστηκαν 22 ημέρες για να υπάρξει κάποιο νεότερο σχετικά με το «ριφιφί του αιώνα». Στις 12 Ιανουαρίου 1993, σε παραλία της Βραυρώνας, εντοπίστηκαν ομόλογα και επιταγές που συνδέονταν με τη ληστεία. Το εύρημα αυτό οδήγησε την Αστυνομία στο συμπέρασμα ότι οι δράστες πιθανότατα είχαν διαφύγει μέσω θαλάσσης προς το εξωτερικό.
Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 1994, ο φυλακισμένος Παλαιστίνιος Τζουμάχ Χαλίντ ισχυρίστηκε ότι γνώριζε τους δράστες της ληστείας. Δήλωσε ότι είχε και ο ίδιος εμπλοκή στην υπόθεση, καθώς είχε αναλάβει τον σχεδιασμό των υποστυλωμάτων του τούνελ έναντι αμοιβής 30 εκατομμυρίων δραχμών. Όπως υποστήριξε, μετά τη ληστεία έλαβε μόνο 3 εκατομμύρια, γεγονός που τον ώθησε να τους καταδώσει.
Ο Χαλίντ υπέδειξε τον Αναγνώστη Καλαφάτη (υποδιευθυντή της τράπεζας), τον Λάμπρο Κότσαλο (υπάλληλο των ΕΛΤΑ) και τους επιχειρηματίες Στέλιο Κολοβό, Διονύσιο Παπαστάμο και Εμμανουήλ Σπανουδάκη. Η Δικαιοσύνη κινήθηκε άμεσα και εξέδωσε εντάλματα σύλληψης. Ωστόσο, τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, ο Χαλίντ απέσυρε τους ισχυρισμούς του. Τελικά, το 1995, το Συμβούλιο Εφετών, με βούλευμά του, απάλλαξε όλους τους παραπάνω από κάθε κατηγορία.
Η ληστεία στην Τράπεζα Εργασίας παραμένει μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστη και θεωρείται η μεγαλύτερη και πιο μυστηριώδης στην ιστορία της χώρας.
Για το GRDiscovery
Ρεπορτάζ: Άγγελος Λαζαρίδης